Havza Haber Ajansı’nın haberine göre 27 Eylül 2024 Cuma günü, İslam ümmetinin tarihinde acı bir gün olarak kayda geçti. İslam ümmetinin Seyyid Hasan Nasrallah gibi eşine az rastlanır bir şahsiyetin kaybıyla yasa boğulduğu gündü. Şehit Nasrallah’ın siyasi ve cihadî şahsiyeti hakkında çok şey söylenmiştir; ancak onun tam anlamıyla bir din âlimi ve din adamı olarak ilmî ve dinî şahsiyeti hakkında daha az söz edilmiştir.
Karantina’dan Emel’e; Seyyid Hasan Nasrallah’ın Çocukluğu ve Gençliği
Şehit Seyyid Hasan Nasrallah, 31 Ağustos 1960 tarihinde, Beyrut’un doğu kesimindeki yoksul Karantina mahallesinde dünyaya geldi. Babası Seyyid Abdülkerim, Lübnan’ın güneyindeki Sur kentine bağlı köylerinden Bazuriye köyü nüfusuna kayıtlıydı. Beyrut’a göç etmiş ve bu mahallede bir manav dükkânı işletiyordu.
Seyyid Hasan’ın çocukluğu ve gençliği Beyrut’un çevresinde geçti. İlköğrenimini Beyrut’un doğusundaki en-Necah Okulu’nda, ortaöğreniminin bir bölümünü ise Hristiyanların yoğun olarak yaşadığı Sen el-Fil semtindeki et-Terbiyye Lisesi’nde tamamladı. Bu yıllarda babasının dükkânına yardım etmeye giderdi. Dükkânın duvarında, Lübnan’daki Şiilerin lideri İmam Seyyid Musa Sadr’ın fotoğrafı asılıydı. Seyyid Hasan, İmam Musa Sadr’a hayranlık duyuyor ve bir gün onun gibi olmayı arzuluyordu.
Seyyid, mahallenin diğer çocukları gibi vaktini futbol oynayarak ve denizde yüzerek geçirmiyordu; cemaat namazı için Karantina Camisi’ne gidiyordu. Ailesinden hiç kimse din adamı olmamasına rağmen dinî konulara uymaya büyük ilgi gösteriyordu. Bu ilgisi, namaz ve oruç gibi temel dinî vecibeleri yerine getirmenin de ötesine geçiyordu.
Gençlik yıllarında İmam Musa Sadr’ın davranışlarından ve sözlerinden etkilenen Seyyid Hasan, ikinci el kitap satın almak için Beyrut’un merkezindeki el-Burc semtine ve günümüzde Şehitler Meydanı olarak bilinen bölgeye giderdi. İslami ve siyasi kitaplar satın alırdı. Bazen eline belirli bir ilmî veya fikrî kitap geçtiğinde ve içeriğini anlayamadığında, büyüdüğünde okumak üzere onu bir kenara koyardı.
Aynı yıl, Lübnan İç Savaşı’nın başlamasıyla birlikte 15 yaşındaki Seyyid Hasan, ailesiyle beraber babasının memleketi olan Lübnan’ın güneyindeki Bazuriye köyüne göç etti ve lise eğitimine Sur kentinde devam etti. Bazuriye köyünde Lübnan Direniş Tugayları (Emel) Hareketi’nin saflarına katıldı. Bu katılımı gönülden istiyordu; zira Güney Lübnan’ın bütün halkı gibi o da Emel Hareketi’nin kurucusu İmam Musa Sadr’a büyük bir sevgi ve bağlılık duyuyordu.
O dönemde Bazuriye köyü, Lübnan’ın diğer bölgeleri gibi sol görüşlü aydınların, özellikle Lübnan Komünist Partisi veya Filistinli grupların destekçilerinin faaliyet alanlarından biriydi. Ancak çok geçmeden, Seyyid Hasan ve kardeşi Seyyid Hüseyin, henüz genç olmalarına rağmen Bazuriye köyündeki Emel Hareketi’nin sorumluluğunu üstlendiler.
Seyyid Hasan Nasrallah’ın Talebelik Hayatına Başlaması ve İlim Öğrenme Arzusu; Baalbek Havzası’ndan Necef’e ve Dönüş
O günlerde dinî ilimleri öğrenme arzusu, genç Seyyid Hasan’a bir an olsun huzur vermiyordu. İmam Musa Sadr’ın düşüncelerinden büyük ölçüde etkilenen Seyyid Hasan, din adamlarına ilgi duymaya başladı. Bu nedenle talebelik derslerine başlamaya ve ileride din adamı olarak halkın ahlaki rehberliğini üstlenip onları Allah’ın diniyle tanıştırmaya karar verdi.
Baalbek şehrindeki İmam Ali (a.s.) İlim Havzası’na girdi ve dinî ilimlerin mukaddimelerini bu havzanın hocalarından öğrendi. Bu havzanın kurucusu İmam Musa Sadr’dı ve o dönemde havza, Şehit Seyyid Abbas Musevi’nin yönetimindeydi.
Lübnan’ın güneyinde bulunduğu dönemde, Şiilerin yaşadığı Sur kentinin cuma imamı Seyyid Muhammed Garavi ile tanıştı. Garavi, Seyyid Hasan’ı Necef İlim Havzası’nda eğitim görmesi konusunda teşvik etti ve sonunda Seyyid, Necef İlim Havzası’na doğru yola çıktı.
Seyyid Hasan bu konuda şöyle anlatıyor: “16 veya 17 Aralık 1976’da Seyyid Abbas Musevi ile tanıştım. Necef’e ulaştığımda 16 yaşındaydım ve Lübnan dışına ilk kez çıkıyordum. Seyyid Abbas Musevi’nin evine gittikten sonra Ayetullah Muhammed Bakır Sadr ile görüştük. Muhammed Bakır Sadr, bana Lübnan ve eğitimimle ilgili birtakım sorular sordu ve Seyyid Abbas Musevi’den barınma, yaşam ve eğitimime ilişkin bütün işleri düzenlemesini istedi; ayrıca bana bir miktar para verdi.
Seyyid Abbas Musevi çok zeki, hazırcevap, işinde ve eğitiminde ciddi biriydi. Takdirimiz o şekildeydi ki Şehit Muhammed Bakır Sadr’ın evine gittik ve kendisinin talebeleri kabul etmediği bir sırada huzuruna çıktık. Bu, Seyyid Abbas Musevi’nin Muhammed Bakır Sadr nezdindeki konumunu gösteriyordu.
Birkaç dakika sonra sade ve mütevazı bir büro olan odasına geçtik. Onu ilk kez görüyordum. Selam verdik ve oturduk. Gerçekten çok heyecanlanmıştım; fakat kendisi bizimle son derece mütevazı ve tebessüm ederek konuştu. Bu nedenle birkaç dakika sonra ortam benim için normalleşti.
Bana İmam Musa Sadr hakkında sorular sordu. Bu görüşmenin beş dakikadan fazla sürmemesi gerekiyordu; ancak yaklaşık yarım saat konuştuk. Seyyid Abbas’a dönerek, ‘Benim tarafımdan vekilsiniz; onun eğitim işleriyle ilgilenip düzenleyin.’ dedi.
Seyyid Muhammed Bakır Sadr, büyük bir fakih, düşünür ve havzanın en büyük hocalarından biriydi. Bana yanımda param olup olmadığını sordu. Ben de çekinmeden paramın bittiğini söyledim. Seyyid Abbas’a bir miktar para vererek, ‘Bu para onun sarığı, cübbesi ve eğitim masrafları içindir.’ dedi.”
Seyyid Hasan Nasrallah Lübnan’a döndükten sonra her şeyden önce havza eğitimine devam etmek istiyordu. Aradan fazla zaman geçmeden Seyyid Abbas Musevi, Lübnanlı bir grup din âliminin iş birliğiyle Baalbek şehrinde İmam Mehdi (a.s.) İlim Havzası’nı kurdu. Bu havza, örnek eğitim merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor ve Bekaa bölgesinin yanı sıra Beyrut ve Lübnan’ın güneyi gibi diğer bölgelerde de çok etkili bir tebliğ faaliyeti yürütüyordu. Seyyid Hasan Nasrallah bu havzada hem daha ileri düzeylerde eğitim görüyor hem de yeni talebelere ders veriyordu.
Seyyid Hasan Nasrallah’ın İmam Humeyni ile Görüşmesi; Şer‘î Gelirleri Toplama İzni ve Kum’da Eğitimine Devam Etmesi
28 Ekim 1981 günü öğleden önce, Emel Hareketi mensupları Seyyid Hasan Nasrallah ile birlikte Cemaran’da İmam Humeyni’nin huzuruna çıktılar. Aynı gün Seyyid Hasan Nasrallah, 21 yaşındayken İmam’dan şer‘î gelirleri toplama izni aldı. Bu durum, İmam Humeyni’nin çok az kişiye böyle bir yetki vermiş olduğu bir dönemde gerçekleşti. Direnişin önde gelen isimlerinden Şeyh Subhi Tufeyli, yedi yıl sonra, 5 Kasım 1988’de; Hizbullah’ın ilk Genel Sekreteri Şehit Seyyid Abbas Musevi ise 9 Şubat 1988’de İmam’ın emriyle hisbî ve şer‘î işlerde tasarrufta bulunma izni almıştı.
İmam Humeyni’nin izin belgesinde şöyle yazmaktadır:
Rahman ve Rahîm olan Allah’ın adıyla
Hamd, âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur. Salât ve selam Muhammed’e ve onun tertemiz Ehl-i Beyti’ne olsun; Allah’ın laneti de onların bütün düşmanlarının üzerine olsun.
Bundan sonra; Hüccetü’l-İslam Hacı Seyyid Hasan Nasrallah (Allah’ın lütuflarını daim kılsın), benim tarafımdan hisbî işlerin yürütülmesi, şer‘î gelirlerin toplanması, kulların haklarına ilişkin mali yükümlülüklerin, zekâtların ve kefaretlerin şeriatın belirlediği yerlere harcanması konusunda yetkilidir.
Ayrıca iki mübarek hisse (sehm-i imam ve sehm-i sâdât) konusunda da bunları alma ve kendi masraflarına, ölçülü ve tutumlu bir şekilde harcama yetkisine sahiptir. Masraflarından arta kalan miktarın yarısını, Allah sayılarını artırsın, yüce seyyidlere ve mukaddes şeriatın yayılmasına harcama; diğer yarısını ise gönderme yetkisine sahiptir.
Kendisine, Allah-u Teâlâ’nın desteğiyle salih seleflerin tavsiye ettiği üzere takvaya bağlı kalmasını, nefsin arzularından sakınmasını ve din ve dünya işlerinde ihtiyat düsturuna sımsıkı sarılmasını tavsiye ederim. Beni de salih dualarından unutmasın.
Selam onun ve mümin kardeşlerimizin üzerine olsun. Allah’ın rahmeti ve bereketi de onların üzerine olsun.
Ruhullah el-Musevî el-Humeynî
Şehit Nasrallah, İmam’la yaptığı son görüşme hakkında şöyle anlatıyordu: “Aynı beş-altı kişilik grupla içeri girdim. Bazen İran’a tek başıma geldiğimde İmam’dan görüşmek için zaman isterdim. Hayatının son yıllarında İmam’la görüşmek zor olmasına rağmen beni kabul ederdi; ben de kendi meselelerimizi anlatır ve cevaplar alırdım. İmam’la (r.a.) yaptığım son görüşme, vefatından birkaç ay önceydi. Lübnan’daki durumla ilgili bir rapor sundum ve meseleleri anlattım. Güney Lübnan’daki İslami Direniş Hareketi’nin son kazanımlarından bahsettim. Sanırım kendisinin huzuruna Şaban ayında çıkmıştım ve İmam, mübarek Ramazan ayından bir süre sonra vefat etti. O görüşmede, fiziksel durumuna ve içinde bulunduğu şartlara rağmen, anlattıklarımı dikkatle ve sabırla dinledi.”
İmam’ın vefatından sonraki yıllarda İran’a gelerek yeniden havza eğitimine ve ders çalışmalarına devam etmeyi başardı. Seyyid Hasan bu konuda şöyle anlatıyor: “Orduda üstlendiğim ve zamanımın neredeyse tamamını alan sorumluluklara rağmen eğitimime devam etmeye karar verdim. Ancak İsrail’in geniş çaplı işgali ve kapsamlı saldırısı nedeniyle eğitimime geçici olarak ara vermek zorunda kaldım. Fakat yedi yıl sonra, 1989’da eğitimime devam etmem için şartlar yeniden uygun hâle geldi. Bu nedenle ordunun onayıyla eğitimimi tamamlamak üzere Kum’a gittim.
Doğal olarak o şartlarda bile dedikoducular işlerini sürdürmekten geri durmadılar ve her zamanki gibi gerçeğe aykırı sözler aktarıyorlardı. Lübnan’dan, Hizbullah yöneticileriyle yaşadığı anlaşmazlık ve çatışma nedeniyle ayrıldığımı söylüyorlardı.”
Dört Şahsiyetten Etkilendim!
Şehit Seyyid Hasan Nasrallah, kendisini İmam Musa Sadr’ın takipçilerinden biri olarak görüyor ve aynı zamanda İmam Humeyni (r.a.) ve Ayetullah Hamaney (r.a.) gibi şahsiyetlerden etkilendiğini belirtiyordu. Bu konuda şöyle diyordu: “İtiraf etmeliyim ki İmam Musa Sadr’dan çok etkileniyorum. Ancak daha açık ifade etmem gerekirse, dört büyük şahsiyetten etkilendiğimi söylemeliyim: İmam Humeyni (r.a.), İmam Musa Sadr, İslam İnkılabı’nın Rehberi Ayetullah Hamaney (r.a.) ve büyük şehit Seyyid Muhammed Bakır Sadr. Sadece ben değil, Lübnan’daki bütün mücahit ve inkılapçı gençler bu dört büyük ve yüce şahsiyetten etkilenmiştir…
İmam Humeyni (r.a.) ve Ayetullah Hamaney’in (r.a.) çeşitli konulara ilişkin düşünce ve bakış açılarına tamamen aşina olduğumu iddia edebilirim. Öte yandan İmam Musa Sadr’ın düşünceleri ve eserleri üzerine kapsamlı bir çalışma yaptım. Bana göre İmam Humeyni (r.a.) ile İmam Musa Sadr’ın düşünceleri ve görüşleri arasında herhangi bir temel farklılık veya görüş ayrılığı bulunmamaktadır.”
yorumunuz